Lươn Nghệ An thành di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Vừa qua (6/1/2026), Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã công nhận tri thức chế biến món ăn từ lươn ở Nghệ An là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Điểm đặc trưng của tri thức chế biến món ăn từ lươn nằm ở việc lựa chọn lươn đồng, làm sạch đúng kỹ thuật để khử nhớt, khử tanh mà vẫn giữ được vị ngọt tự nhiên. Cùng với đó là nghệ thuật phối hợp gia vị bản địa như hành tăm, nghệ, ớt, tiêu, nước mắm, tạo nên hương vị cay nồng, đậm đà rất riêng.

Tri thức chế biến món ăn từ lươn Nghệ An được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Từ nguyên liệu dân dã, người Nghệ An đã sáng tạo nhiều món ăn đặc sắc như cháo lươn, súp lươn, miến lươn, lươn xào sả ớt, lươn om… vừa gần gũi trong bữa ăn hằng ngày, vừa trở thành dấu ấn văn hóa ẩm thực địa phương.

Sự phong phú của ẩm thực lươn từng được khẳng định tại Festival Văn hóa Ẩm thực Nghệ An tháng 7/2019, khi sự kiện "50 món lươn" được tổ chức và xác lập kỷ lục Việt Nam với hàng chục món ăn độc đáo do các nghệ nhân trình diễn.

Hiện nay, trên nền tảng hương vị truyền thống, các món ăn từ lươn Nghệ An tiếp tục được sáng tạo theo hướng hiện đại, phù hợp thị hiếu người tiêu dùng như lươn chiên giòn, lươn khô, lươn đóng hộp, miến lươn đóng gói…, góp phần đưa di sản ẩm thực này lan tỏa rộng rãi trong đời sống đương đại.

Với bàn tay tài hoa, khéo léo và sự tinh tế của các đầu bếp, những món lươn này được chế biến đẹp mắt, thơm ngon. Đây được xem là những món ăn đặc sản Nghệ An nhất định phải thử khi về nơi đây.

Thịt lươn bổ não, tốt cho sức khỏe tim mạch

Ăn thịt lươn có tác dụng bổ não, cải thiện trí nhớ và học tập, có thể làm giảm nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ. Bởi lươn rất giàu DHA và lecithin, thành phần chính cấu tạo nên màng tế bào các cơ quan của con người và là dưỡng chất không thể thiếu cho tế bào não.

Theo dữ liệu nghiên cứu thực nghiệm của Mỹ, bổ sung lượng lecithin thường xuyên có thể cải thiện 20% trí nhớ. Các acid béo không bão hòa trong lươn có lợi cho cho sự phát triển não.

Ngoài ra trong thịt lươn có nhiều dưỡng chất khác khi vitamin, sắt, magie… cải thiện lưu thông máu. Điều này giúp giảm nguy cơ hình thành cục máu đông, nguyên nhân chính gây ra đột quỵ và nhồi máu cơ tim. Axit béo Omega-3, đặc biệt là DHA và EPA, có tác dụng làm giảm cholesterol xấu (LDL) và tăng cholesterol tốt (HDL).

Hàm lượng kali dồi dào trong thịt lươn đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa huyết áp, giảm nguy cơ tăng huyết áp và các biến chứng tim mạch liên quan.

Món ngon từ lươn Nghệ An

Cháo lươn là một món ăn đặc sản Nghệ An thường được du khách lựa chọn mỗi khi có dịp về mảnh đất đầy nắng và gió này. Cách chế biến không quá phức tạp, nhưng để có cháo ngon cần sự khéo léo, tinh tế của người đầu bếp.

Cháo lươn được nấu từ loại gạo tẻ chọn lọc, hạt gạo đều và lươn đồng tươi, thịt chắc. Trời lạnh, thưởng thức cháo lươn càng ngon hơn khi vừa ăn vừa xuýt xoa hương vị cay nồng trong từng tô cháo nóng hổi…

Món lươn lươn om chuối đậu, lươn om lá ngải cứu, lươn om lá lốt, lươn om nồi đất… cũng được nhiều người dân Nghệ An lựa chọn để quay quần cùng gia đình, bạn bè trong những ngày thời tiết se lạnh.

Không sánh như các loại súp khác, súp lươn mang đến hương vị đặc trưng riêng. Nước súp trong và ngọt. Súp lươn ở Nghệ An thường được ăn kèm với bánh mướt hoặc bánh mì.

Các món ăn từ lươn rất tốt cho sức khỏe.

Canh lươn là món mà mọi người cũng dễ dàng thưởng thức khi về Nghệ An. Canh lươn thường được nấu với rau muống hoặc cà.

Nếu như trước đây các món lươn xứ Nghệ chỉ có thể thưởng thức ngay tại mảnh đất sông Lam vì không thể mua về, ngày nay nhiều doanh nghiệp và người dân đã tìm cách sơ chế lươn để vận chuyển đi khắp cả nước.

Lươn được chế biến thành các món ngon khác nhau như: Lươn đồng cuộn thịt, lươn cuộn mía lau nướng; lươn chiên xù; lươn om riềng mẻ; lươn nướng ống tre mắc khén; lươn nướng ống tre; lươn đồng sấy khô, lươn đồng ướp gia vị, lươn đồng phi lê… hoặc thành sản phẩm ăn liền.



Hương Giang (theo suckhoedoisong, tienphong)