Bộ trưởng Bộ VHTT&DL vừa ký các quyết định công bố Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Cụ thể, tại Quyết định số 19/QĐ-BVHTTDL ngày 6/1/2026, Bộ trưởng Bộ VHTT&DL quyết định đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể: Tri thức dân gian, nghề thủ công truyền thống "Tri thức trồng và chế biến nhãn lồng Hưng Yên" phường Hồng Châu, phường Sơn Nam, xã Tân Hưng, xã Khoái Châu, xã Triệu Việt Vương, xã Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên.

"Tri thức trồng và chế biến nhãn lồng Hưng Yên" được ghi danh vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Nhãn lồng Hưng Yên từ lâu đã trở thành biểu tượng nông sản nổi tiếng, gắn liền với đất phù sa sông Hồng và bàn tay khéo léo của người dân nơi đây. Không chỉ là loại quả đặc sản, nhãn lồng Hưng Yên còn chứa đựng kho tàng tri thức dân gian về kỹ thuật trồng, chăm sóc, thu hoạch và chế biến.

Tại Quyết định số 20/QĐ-BVHTTDL ngày 6/1/2026, Bộ trưởng Bộ VHTT&DL quyết định đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể: Lễ hội truyền thống "Lễ hội cơm mới của người Mường", phường Yên Sơn, xã Phú Sơn, xã Cúc Phương, xã Nho Quan, xã Phú Long, xã Gia Lâm, tỉnh Ninh Bình.

Lễ hội cơm mới là nghi lễ truyền thống gắn với chu kỳ sản xuất nông nghiệp của đồng bào dân tộc Mường, được tổ chức sau mỗi vụ thu hoạch nhằm bày tỏ lòng biết ơn đối với trời đất, tổ tiên, cầu mong mùa màng tươi tốt, cuộc sống ấm no. Thông qua các nghi thức cúng lễ, dâng cơm mới và sinh hoạt cộng đồng, lễ hội phản ánh rõ nét đời sống tinh thần, tín ngưỡng và bản sắc văn hóa của người Mường.

Tại Quyết định số 21/QĐ-BVHTTDL ngày 6/1/2026, Bộ trưởng Bộ VHTT&DL quyết định đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể: Tập quán xã hội và tín ngưỡng "Đám cưới truyền thống của người Mường", phường Yên Sơn, tỉnh Ninh Bình.

“Đám cưới truyền thống của người Mường” là một chuỗi nghi lễ mang đậm bản sắc văn hóa, thể hiện quan niệm sâu sắc về hôn nhân, gia đình, cộng đồng và mối quan hệ giữa con người với tổ tiên, dòng họ. Từ khâu dạm ngõ, ăn hỏi đến lễ cưới chính thức, mỗi nghi thức đều hàm chứa những giá trị nhân văn như: sự tôn trọng lẫn nhau, lòng hiếu nghĩa với cha mẹ, sự gắn kết bền chặt giữa hai gia đình và cộng đồng.

Nghi thức ăn hỏi trong đám cưới truyền thống của người Mường được phục dựng tại phường Yên Sơn, tỉnh Ninh Bình. Ảnh: Yên Sơn

Tại Quyết định số 22/QĐ-BVHTTDL ngày 6/1/2026, Bộ trưởng Bộ VHTT&DL quyết định đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể: Tri thức dân gian "Tri thức chế biến món ăn từ lươn ở Nghệ An", tỉnh Nghệ An.

“Tri thức chế biến món ăn từ lươn ở Nghệ An” là kho tàng tri thức dân gian đặc sắc, phản ánh sự thích ứng linh hoạt của cư dân nông nghiệp vùng Bắc Trung Bộ với điều kiện tự nhiên khắc nghiệt. Tri thức này thể hiện rõ ở sự đa dạng món ăn như cháo lươn, súp lươn, miến lươn, lươn xào, lươn om chuối đậu, lươn nướng…, với bí quyết nằm ở khâu sơ chế kỹ lưỡng, sử dụng gia vị đặc trưng như hành tăm, nghệ tươi, ớt, sả và kỹ thuật ninh nước dùng công phu từ xương lươn.

Tại Quyết định số 23/QĐ-BVHTTDL ngày 6/1/2026, Bộ trưởng Bộ VHTT&DL quyết định đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể: Lễ hội truyền thống "Lễ hội đền Mai Bảng", phường Cửa Lò, tỉnh Nghệ An.

"Lễ hội đền Mai Bảng" gắn với tín ngưỡng thờ Chiêu Trưng Đại Vương Lê Khôi - vị tướng tài thời Lê sơ, người có công lớn trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn giúp Vua Lê Lợi đánh tan quân Minh xâm lược, đồng thời giúp Nhân dân khai hoang, lập làng, ổn định cuộc sống.

Lễ hội gồm phần lễ trang nghiêm với các nghi thức cầu đinh, cầu ngư, rước kiệu và phần hội sôi nổi với nhiều trò chơi dân gian như cờ người, kéo co, lắc mủng, đẩy gậy, nhảy bao bố, làm quết oản dâng lên các chư vị thánh thần… tạo nên không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng giàu bản sắc.

"Tri thức chế biến món ăn từ lươn ở Nghệ An" được ghi danh di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Ảnh: MXH

Bộ VHTT&DL giao Chủ tịch UBND các cấp nơi có di sản văn hóa phi vật thể được đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể, trong phạm vi nhiệm vụ và quyền hạn của mình, thực hiện việc quản lý Nhà nước theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa.

Việc "Tri thức trồng và chế biến nhãn lồng Hưng Yên", "Đám cưới truyền thống của người mường", “Lễ hội cơm mới của người Mường”, “Tri thức chế biến món ăn từ lươn ở Nghệ An”, "Lễ hội đền Mai Bảng" được ghi danh vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia không chỉ là niềm tự hào của cộng đồng, mà còn đặt ra trách nhiệm cho các cấp chính quyền và Nhân dân địa phương trong việc bảo tồn, gìn giữ, phát huy giá trị của di sản theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa.

Thiện Quang