Cao điểm sản xuất, khẩn trương mọi nhà

Dù đã quá trưa, tại cơ sở sản xuất kẹo cu đơ của bà Hồ Thị Xuân (SN 1981, xã Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh), hàng chục công nhân vẫn miệt mài bên bếp kẹo. Nhu cầu thị trường tăng cao, đơn hàng dồn dập khiến không khí lao động những ngày giáp Tết trở nên tất bật hơn thường ngày.

Trao đổi với PV, bà Xuân cho biết: "Gia đình tôi đã gắn bó với nghề làm kẹo cu đơ hơn 20 năm nay. Công việc diễn ra quanh năm, nhưng vào dịp cận Tết Nguyên đán, khi nhu cầu mua kẹo làm quà tăng mạnh, chúng tôi phải tăng ca để kịp đơn hàng. Dù vất vả hơn, song có thêm thu nhập nên anh em công nhân ai cũng phấn khởi".

Những ngày này, không khí sản xuất tại các cơ sở kẹo cu đơ trên địa bàn Hà Tĩnh diễn ra sôi động.

Kẹo cu đơ Hà Tĩnh hiện lên mộc mạc, giản dị với hai lớp bánh tráng mỏng, hơi sần tay, ép chặt phần nhân còn nóng hổi bên trong. Thoạt nhìn tưởng chừng đơn sơ, nhưng khi bẻ nhẹ một miếng, mùi thơm của mật mía lan tỏa, quyện cùng hương lạc rang và gừng tươi. Cắn vào, vị ngọt dịu, giòn bùi, cay nhẹ nơi đầu lưỡi hòa quyện, tạo nên dư vị rất riêng- thứ hương vị gắn bó với ký ức của bao thế hệ người Hà Tĩnh.

Trong căn bếp đỏ lửa suốt ngày, bà Hồ Thị Xuân vừa thoăn thoắt tay đảo kẹo, vừa chia sẻ rằng để có được miếng kẹo cu đơ ngon, người làm nghề không chỉ cần kinh nghiệm mà còn phải hết sức kỹ tính từ khâu chọn nguyên liệu. Lạc phải là loại hạt mẩy, đều, vỏ mỏng, trồng trên vùng đất phù hợp; mật mía phải vàng óng, sánh đặc, tinh khiết; bánh tráng có độ dày vừa phải, mềm xốp, không ỉu. Riêng gừng thứ tạo nên "cái hồn" cho cu đơ phải là gừng tươi, cay thơm, được tuyển chọn kỹ lưỡng.

Theo bà Xuân, mỗi mẻ kẹo là kết quả của sự cân đo cẩn trọng và cảm nhận bằng kinh nghiệm. "Lửa phải đủ độ, thời gian nấu phải vừa tay, từng nguyên liệu được đong đếm đúng tỷ lệ. Kẹo đạt chuẩn là không quá cứng cũng không quá dẻo, ăn vừa miệng, giữ được trọn vẹn hương vị truyền thống", bà nói, ánh mắt vẫn dõi theo nồi kẹo đang sôi lăn tăn trên bếp.

Người thợ khéo léo múc hỗn hợp kẹo đặt lên bánh tráng.

Kẹo cu đơ sau đó được ép mỏng, phủ thêm một lớp bánh tráng bên trên.

Đầu tiên, lạc được rang đều trên chảo gang với chút muối cho đến khi dậy mùi thơm và vỏ lụa nứt ra. Gừng được cạo vỏ, rửa sạch và thái sợi hoặc băm nhuyễn. Quan trọng nhất là công đoạn luyện mật: mật mía và mạch nha được đun trong chảo lòng sâu, đáy dày.

Người thợ phải canh lửa chuẩn xác, khuấy liên tục, đều tay để mật không bén nồi. Khi mật đã đạt, người thợ nhanh tay cho lạc rang và gừng vào, đảo đều. Hỗn hợp kẹo nóng hổi được múc nhanh và đổ lên một miếng bánh, sau đó dùng miếng bánh khác úp lên, ép nhẹ để chúng kết dính vào nhau.

Quy trình cơ bản như vậy nhưng mỗi cơ sở có chút biến tấu linh hoạt đã tạo nên sự đa dạng và phong phú cho món kẹo truyền thống, dân dã này ở Hà Tĩnh.

Hoạt động sản xuất đang diễn ra tất bật, khẩn trương, để chuẩn bị hàng phục vụ thị trường Tết Nguyên đán.

Bà Xuân cho biết, ban đầu toàn bộ quá trình phải làm bằng thủ công. Nhưng cách đây vài năm, gia đình đã mở rộng quy mô, đầu tư trang thiết bị để phát triển nghề. Cho đến nay xưởng đã ứng dụng máy móc giúp tăng sản lượng nhưng vẫn giữ được hương vị truyền thống.

Hiện nay, mỗi ngày cơ sở của bà Xuân sản xuất khoảng 4.000 chiếc kẹo với giá sỉ 4.000 đồng/cái, bán lẻ 5.000 đồng.

Vào dịp Tết Nguyên đán, sản lượng tăng lên 5.000–6.000 chiếc mỗi ngày, công nhân phải tăng ca liên tục để kịp đơn hàng từ khắp nơi trong và ngoài nước.

Cũng chính vì vậy, nghề sản xuất kẹo đã tạo việc làm thường xuyên cho hơn 20 lao động tại địa phương với thu nhập từ 6–7 triệu đồng/tháng, chưa kể tăng ca vào mùa cao điểm.

Bà Nguyễn Thị Lệ, nhân công gắn bó với cơ sở hơn 5 năm, cho biết: "Công việc không quá vất vả, lại được làm gần nhà, còn tranh thủ làm nông nghiệp. Với tôi, đây là nghề đắc lực để lo cho gia đình".

Không chỉ đắt khách dịp lễ, Tết, cu đơ còn là món quà dân dã quen thuộc, thu hút đông đảo du khách ghé mua mỗi ngày.

Không chỉ riêng cơ sở của bà Xuân, những ngày cận Tết, hầu hết các gia đình làm kẹo cu đơ trên địa bàn Hà Tĩnh đều bước vào cao điểm sản xuất. Từ sáng sớm đến tối muộn, nhiều xưởng kẹo đỏ lửa liên hồi, người làm kẹo thay nhau đứng bếp, đóng gói, vận chuyển hàng.

Tiếng đảo kẹo, tiếng ép bánh tráng hòa cùng mùi thơm của mật mía, lạc rang lan tỏa khắp xóm làng, tạo nên bức tranh lao động rộn ràng, tất bật nhưng đầy phấn chấn trong những ngày cuối năm.

Mở rộng quy mô phát triển bền vững

Từ một món quà quê dân dã, kẹo cu đơ đã trải qua hành trình phát triển đầy ấn tượng, từng bước khẳng định giá trị và trở thành một trong những động lực kinh tế quan trọng của tỉnh Hà Tĩnh. Sự ghi nhận rõ nét nhất đến vào năm 2021, khi Hội Kỷ lục gia Việt Nam công bố kẹo cu đơ Hà Tĩnh lọt Top 100 món ăn, quà tặng đặc sản của cả nước.

Trên nền tảng đó, nghề làm kẹo cu đơ ngày càng phát triển mạnh mẽ. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh có hàng trăm cơ sở sản xuất kẹo cu đơ, trong đó nhiều sản phẩm đã được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao. Không chỉ được tiêu thụ theo phương thức truyền thống, kẹo cu đơ còn mở rộng kênh phân phối thông qua các sàn thương mại điện tử, theo chân du khách đến khắp mọi miền đất nước và từng bước vươn ra thị trường nước ngoài.

Góp phần vào sự phát triển bền vững đó, chính quyền địa phương đã có nhiều giải pháp đồng hành, hỗ trợ các cơ sở sản xuất. Ông Trần Tuấn Khoa, Phó Chủ tịch UBND xã Hương Sơn, cho biết: "Hiện địa phương đã có sản phẩm kẹo cu đơ đạt chứng nhận OCOP 3 sao. Chính quyền xã thường xuyên vận động, khuyến khích các cơ sở sản xuất tham gia chương trình OCOP nhằm từng bước nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm".

Theo ông Khoa, xã Hương Sơn xác định thương mại-dịch vụ là hướng phát triển chủ đạo, vì vậy luôn tạo điều kiện thuận lợi để các cơ sở sản xuất và nghề làm kẹo cu đơ duy trì hoạt động, từng bước mở rộng quy mô, phát triển ổn định và bền vững.

Ngọc Ánh