Lươn Nghệ An thành di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Ngày 6/1/2026 vừa qua, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã công nhận tri thức chế biến món ăn từ lươn ở Nghệ An là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Điểm đặc trưng của tri thức chế biến món ăn từ lươn Nghệ An là ở việc lựa chọn lươn đồng, làm sạch đúng kỹ thuật để khử nhớt, khử tanh mà vẫn giữ được vị ngọt tự nhiên của lươn. Cùng với đó là công thức phối hợp với những gia vị bản địa như: hành tăm, nghệ, ớt, tiêu, nước mắm, tạo nên hương vị đậm đà riêng có của vùng xứ Nghệ.

Việc tri thức chế biến món lươn được ghi danh di sản văn hóa phi vật thể quốc gia là sự ghi nhận xứng đáng cho sự khéo léo, kinh nghiệm được chắt chiu qua nhiều thế hệ của người dân Nghệ An.

Tri thức chế biến món ăn từ lươn Nghệ An được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Ngày nay, lươn Nghệ An đã được sáng tạo ra nhiều cách chế biến khác nhau tạo nên sự đa dạng trong ẩm thực, đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng. Những món ăn này vừa gần gũi trong bữa ăn hằng ngày, vừa trở thành dấu ấn văn hóa ẩm thực địa phương.

Với bàn tay tài hoa, khéo léo và sự tinh tế của các đầu bếp, những món lươn này được chế biến đẹp mắt, thơm ngon. Đây được xem là những món ăn đặc sản Nghệ An nhất định phải thử khi về nơi đây.

Thịt lươn bổ não, tốt cho sức khỏe tim mạch

Ăn thịt lươn có tác dụng bổ não, cải thiện trí nhớ và học tập, có thể làm giảm nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ. Bởi lươn rất giàu DHA và lecithin - thành phần chính cấu tạo nên màng tế bào các cơ quan của con người và là dưỡng chất không thể thiếu cho tế bào não.

Theo dữ liệu nghiên cứu thực nghiệm của Mỹ, bổ sung lượng lecithin thường xuyên có thể cải thiện 20% trí nhớ. Các acid béo không bão hòa trong lươn có lợi cho cho sự phát triển não.

Các món ăn từ lươn rất tốt cho sức khỏe.

Ngoài ra trong thịt lươn có nhiều dưỡng chất khác khi vitamin, sắt, magie… cải thiện lưu thông máu. Điều này giúp giảm nguy cơ hình thành cục máu đông, nguyên nhân chính gây ra đột quỵ và nhồi máu cơ tim. Axit béo Omega-3, đặc biệt là DHA và EPA, có tác dụng làm giảm cholesterol xấu (LDL) và tăng cholesterol tốt (HDL).

Hàm lượng kali dồi dào trong thịt lươn đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa huyết áp, giảm nguy cơ tăng huyết áp và các biến chứng tim mạch liên quan.

Những món ngon từ lươn Nghệ An

Cháo lươn là một món ăn đặc sản Nghệ An thường được du khách lựa chọn mỗi khi có dịp về mảnh đất đầy nắng và gió này. Cách chế biến không quá phức tạp, nhưng để có cháo ngon cần sự khéo léo, tinh tế của người đầu bếp. Cháo lươn được nấu từ loại gạo tẻ chọn lọc, hạt gạo đều và lươn đồng tươi, thịt chắc. Trời lạnh, thưởng thức cháo lươn càng ngon hơn khi vừa ăn vừa xuýt xoa hương vị cay nồng trong từng tô cháo nóng hổi. Tô cháo lươn khi múc ra hài hòa màu xanh thẫm của lươn, màu xanh của hành, rau ngố và màu đỏ của ớt nổi bật trên màu trắng của cháo, thêm chút hạt tiêu...

Những món lươn om như lươn om chuối đậu, lươn om lá ngải cứu, lươn om lá lốt, lươn om nồi đất… cũng được nhiều người dân Nghệ An lựa chọn để quay quần cùng gia đình, bạn bè trong những ngày thời tiết se lạnh.

Không sánh như các loại súp khác, súp lươn mang đến hương vị đặc trưng riêng. Lươn không được nghiền nhỏ để làm súp mà sẽ được lọc tách xương, chẻ đôi rồi nấu mềm chín tới. Nước súp trong và ngọt. Súp lươn ở Nghệ An thường được ăn kèm với bánh mướt hoặc bánh mì.

Canh lươn là món mà mọi người cũng dễ dàng thưởng thức khi về Nghệ An. Với nhiều người "sành lươn" đều sẽ dừng chân thưởng thức món canh dân dã này khi về vùng quê này ngày hè. Canh lươn thường được nấu với rau muống hoặc cà.

Nếu như trước đây các món lươn xứ Nghệ chỉ có thể thưởng thức ngay tại mảnh đất sông Lam vì không thể mua về, ngày nay nhiều doanh nghiệp và người dân đã tìm cách sơ chế lươn để vận chuyển đi khắp cả nước. Lươn được chế biến thành các món lươn đồng cuộn thịt, lươn đồng sấy khô, lươn đồng ướp gia vị, lươn đồng phi lê… hoặc thành sản phẩm ăn liền.

Các món ăn thú vị, hấp dẫn và bổ dưỡng khác được chế biến từ lươn mọi người có thể thưởng thức là: lươn cuộn mía lau nướng; chả lươn sốt nước bào ngư; Lá gừng gói chả lươn nướng; lươn chiên xù; lươn om riềng mẻ; lươn nướng ống tre mắc khén; lươn nướng ống tre; lươn xông khói…